Çin, dünyanın en büyük üretim merkezi hâline gelirken; bununla birlikte Türk firmalarının da Çin ile yaptığı tedarik, üretim, fason işleme ve makine yatırımları her geçen yıl artıyor. Ancak Çin ile iş yaparken en kritik unsurlardan biri doğru hazırlanmış bir sözleşmedir. Çin’de sözleşme yapmak için bazı şartlar vardır; bu nedenle tarafların hukuki gereklilikleri yerine getirmesi gerekir.
Çin hukuku, Türkiye’den oldukça farklıdır. Taraflar sözleşmeyi yanlış hazırladığında ciddi sorunlar ortaya çıkar.
•Ürün kalitesi düşük gelebilir,
•Teslimat gecikebilir,
•Üretici sorumluluk almaktan kaçabilir,
•Hak talep etmek neredeyse imkânsız olabilir.
Bu yazıda, Çin’de üretici veya tedarikçi ile sözleşme yaparken mutlaka dikkat edilmesi gereken maddeleri adım adım ele alıyoruz.
1. Sözleşme Çince Olmalıdır (İngilizce + Çince)
Çin mahkemeleri Çince hazırlanmış sözleşmelere itibar eder. Bu nedenle yabancı dilde hazırlanan sözleşmeler geçerlilik sorunu yaşar.
Sadece İngilizce olarak hazırlanan sözleşmeler hukuken zayıftır; bu nedenle tarafların sözleşmeyi Çince düzenlemesi önemlidir.
En doğrusu:
Çince + İngilizce çift dilli sözleşme
Uyuşmazlık halinde Çince metnin esas alınacağına dair madde vardır; bu nedenle tarafların sözleşmeyi Çince hazırlaması önemlidir.
2. Taraflar Üretim Çizimlerini, Teknik Şartnameleri ve Toleransları sözleşmeye ekler.
Çin’de sözleşmede yazmayan hiçbir teknik detay bağlayıcı değildir; bu nedenle tarafların tüm ayrıntıları açıkça yazması gerekir.
Eklenmesi gerekenler vardır; bu nedenle sözleşme hazırlanırken hiçbir ayrıntı göz ardı edilmemelidir.
•Teknik çizimler (revizyon tarihleri ile)
•Toleranslar ve GD&T şartları
•Yüzey kalitesi (Ra, kaplama, boya, işleme izleri)
•Malzeme standardı (ASTM, EN, DIN)
•Isıl işlem şartları
•Proses adımları (kaynak, freze, CNC, kaplama vb.)
3. Kalite Kontrol Maddeleri: FAI, PSI, FAT
Sözleşmede mutlaka yer almalı:
•FAI – First Article Inspection
•In-line QC – Üretim sırasında denetim hakkı
•PSI – Sevkiyat öncesi kalite kontrol
•FAT – Makine ve hatların fabrika kabul testi
Metne ayrıca şu ifadeler eklenir.
“Üretim FAI onayı olmadan başlayamaz.”
“PSI raporu onaylanmadan ürün sevk edilemez.”
4. Ürün Etiketleme, Paketleme ve Nakliye Şartları
Çin’de firmalar paketlemeyi doğru yapmazsa ürün zarar görür. Bu nedenle paketleme sürecine özel önem vermelidirler.
Firma ile yapılacak Sözleşmeye eklenmeli:
•Darbe dayanımlı paketleme standardı
•Nem ve korozyon koruması
•Ahşap kasada ISPM-15 şartı
•Her kutuda etiketleme: ürün adı, ölçü, adet, lot no.
•Hasarlı ürün riskinin satıcıya ait olduğu ibaresi
5. Ödeme ve Ceza Şartları Çok Net Olmalı
Çin’de güvenli ödeme yöntemleri vardır; bu nedenle şirketler bu yöntemleri tercih etmelidir.
•LC (Akreditif)
•T/T Kapora düşük, teslimata bağlı ödeme modeli
Sözleşmede yer alması gereken maddeler:
Gecikme cezaları
Kalite dışı ürün için yeniden üretim zorunluluğu
Hatalı üretim masraflarının üreticiye ait olması
Ödemelerin QC onayına bağlı olması
6. Gizlilik Sözleşmesi (NDA) ve Çizim Koruma
Çin’de teknik çizimlerin başka firmalarla paylaşılması sık görülen bir sorundur.
Bu nedenle:
•Taraflar NDA’yı mutlaka Çince hazırlamalı.
•Çizimlerde “Confidential – Not to be reproduced” yazmalı
•Şirketiniz, üreticinin taşeron kullanmasını yasaklamalı.
•Çizimler yalnızca yetkili kişilerin erişimine açık olmalı
7. Malzeme Sertifikası, Testler ve Standartlar Sözleşmede Olmalı
Özellikle hassas parçalar ve savunma projeleri için zorunludur:
•3.1 malzeme sertifikası
•Kimyasal kompozisyon testi
•Sertlik testi
•Tensile (çekme) testi
•NDT (UT, PT, MT, RT)
•Isıl işlem sertifikası
Ancak bunlar sözleşmede yazmazsa üretici yapmayabilir.
8. Teslim Süreleri, Gecikme Cezaları ve Lojistik Planı
Çin’de fabrikalar üretimde sık sık gecikir.
Bu nedenle sözleşmede:
•Net üretim süresi
•Gecikme için günlük ceza
•Gecikmenin 10 günü aşması halinde para iadesi veya sipariş iptali
•Teslim şekli (FOB, EXW, CIF)
kesin olarak tanımlanmalıdır.
9. Uyuşmazlık Durumunda Yetkili Mahkeme (En Önemli Madde)
“Dispute resolution” maddesi yanlış yazılırsa dolayısıyla tüm haklar kaybedilir.
En güvenli seçenekler:
1.CIETAC (China International Economic and Trade Arbitration Commission)
2.Şanghay / Şenzen mahkemeleri
Yanlış seçenekler:
Çin dışı mahkemeler (Çin kabul etmez)
Taraflar kendi mahkemelerine başvurabilir maddesi olsa da, bununla birlikte sözleşme taraflarca geçersiz sayılacaktır.
10. Üretici Bilgileri ve Resmî Damga (公司公章)
Öncelikle Çin’de sözleşmenin geçerli olabilmesi için dikkat edilmesi gerekenler vardır. Bu nedenle tarafların resmi şartları eksiksiz yerine getirmesi gerekir.
•Şirketin tam unvanı (Çince)
•Şirket kayıt numarası
•Yasal adresi
•Yasal temsilcinin adı
•Şirketin kırmızı resmî mühürü (company chop)
Yukarıdaki maddeler olmazsa sözleşme geçersiz sayılacaktır.
Sonuç
Çin’de sağlam bir sözleşme hazırlamak; bu nedenle kaliteyi güvence altına alır, üretim sorunlarını azaltır ve şirketinizi ciddi ticari risklerden korur.
Başarılı bir Çin sözleşmesi için olmazsa olmazlar vardır; bu nedenle tarafların tüm ayrıntılara dikkat etmesi gerekir:
•Çince + İngilizce çift dilli metin
•Net teknik ekler
•FAI + PSI + FAT kalite maddeleri
•Gecikme ve kalite cezaları
•Gizlilik ve çizim koruma
•Resmî şirket kaşesi (chop)
•Doğru mahkeme / tahkim seçimi
İngilizce sayfamızı ziyaret etmek için Tıklayınız…